Zalig zijn de onwetenden: wat er mis is met de woede van F1-fans over zeewierburgers

“Wij willen écht vlees!”

“Zou je eens andersom moeten doen...”

“Het waren verbazingwekkend vieze burgers.”

Het zijn reacties op Instagram van boze bezoekers, nadat vorige week bekend werd dat álle hamburgers op de Dutch Grand Prix 2025 hybride waren. Voor de helft vlees, voor de helft zeewier. Niemand wist het. En belangrijker: niemand had het door. Pas toen het nieuws naar buiten kwam, ontstond de ophef.

Dimitri Bonthuis, directeur Duurzaamheid van de Formule 1, zijn uitleg was even simpel als onthullend: “Onze fanbase bestaat grotendeels uit petrolheads. Die hebben weinig met duurzaamheid. Als we vooraf hadden gezegd: ‘We proberen iets nieuws, een 50-50-burger van vlees en zeewier’, hadden we twintigduizend klachten gekregen. Zeg je niets, dan gaat de enige klacht over de prijs.”

Het besluit werd genomen om de uitstoot van het evenement te verlagen. Met succes. Maar kennelijk was transparantie een te groot risico. Begrijp me goed: ik snap de ergernis wanneer je iets eet zonder exact te weten wat erin zit. Wat als iemand, hoe zeldzaam ook, een zeewierallergie heeft? Toch begrijp ik de afweging van de organisatie misschien nog wel beter.

Uit eigen ervaring weet ik hoe buitenproportioneel en irrationeel de reacties kunnen zijn zodra het woord vega(n) opduikt. Alsof mensen iets wordt afgenomen. Alsof er een aanval plaatsvindt op hun identiteit. Vaak al voordat er ook maar één hap is genomen. De reacties op social media illustreren dat perfect en waarom het kenbaar nodig in het ‘geheim’ een hybride burger voor te schotelen.

Ten eerste wordt steevast de bal teruggekaatst met een vergelijking die niet opgaat. “Wat als een vegan burger voor de helft uit vlees zou bestaan?” Ja, dat zou als bedrog voelen. Maar die vergelijking is fundamenteel scheef. In het ene geval verminder je uitstoot en dierenleed. In het andere zadelde je iemand die dat juist wil vermijden opmet méér dierenleed en uitstoot. Wie kiest daar bewust voor? En voor de stoere types die nu denken “ik wel”: eet dan ook je huisdier op, als je durft.

Ten tweede laat deze affaire zien hoe vooringenomen ons oordeel is. Niemand had het door. Maar met terugwerkende kracht herinneren zelfverklaarde fijnproevers zich ineens hoe “vies” de burgers waren. Zodra iemand wéét dat iets vegan is, kan het blijkbaar niet meer goed zijn. Ontbreekt die kennis, dan blijft het harde oordeel opvallend vaak (lees: altijd) uit.

Ten derde roept ‘vegan’ een emotionele reactie op die weinig met eten te maken heeft. Havermelk in je koffie wordt een cultuurstrijd. Een kloof die wordt uitgevochten op het bord. Terwijl vegan in essentie niets anders betekent dan: geen dierlijke producten. En dat hoeft helemaal niet duur of elitair te zijn. Bonen, groenten, fruit en peulvruchten vormen de basis van voeding in de zogeheten Blue Zones, waar mensen opvallend gezond oud worden. In de reacties wordt ook geklaagd over de prijs van de burgers. Maar die waren elk jaar al zeer aan de prijs, en dit jaar niet duurder (weet ik uit eigen ervaring). Sterker nog: zeewier is momenteel vaak duurder dan rundvlees, omdat we runderen massaal en goedkoop kunnen uitbuiten.

Kortom: ja, mensen zijn een beetje voor de gek gehouden. Maar deze episode laat vooral zien waarom dat soms blijkbaar nodig is. Zalig zijn de onwetenden, zeker als ze daardoor ongemerkt betere keuzes maken. En laten we niet doen alsof er onder de F1-gangers geen dierenvrienden zitten. En vrienden... die eet je niet op, toch?